ÖLÜM GELENEKLERİ

Ölüm gelenekleri kültür açısından büyük önem taşır. Zira en az değişikliğe uğrayan uygulamalara ölüm geleneklerinde rastlanmaktadır.

Çemişgezek'te genelekselliğini koruyan ölüm gelenekleri ölümden önce,ölüm sırasında ve ölümden sonra yapılan pratik ve uygulamalarda kültürel devamlılığın önemli unsurlarını taşır.

Köylerde ve kentlerde herkes cenazeye büyük saygı gösterir. Çemişgezek şehir merkezinde cenaze geçerken yardıma koşmayan ,saygı duruşunda bulunmayan hiç kimseye rastlanmazdı.

Köylerde ölüm olduğunda bütün köylü işini bırakarak hemen cenaze evine koşar. Aralarında iş bölümü yaparak kimi mezar kazar,kimi mezarda kullanılacak malzemeyi hazırlar. Ölü suyunun kaynatılmasından ölünün yıkanmasına kadar bütün işleri cenaze sahiplerinden önce tamamlarlar. Taziye süresince taziye evine sırasıyla yemek pişirip getirirlerdi. Ölü olduğu günde veya yas süresince köyde hatta yakın bir köyde düğün,sünnet gibi törenler varsa ya ertelenir veya ölü evinin müsaadesi alınarak müziksiz olarak gerçekleştirilirdi.

İnanışa göre akşam namazından sonra cenaze gömülmez ;her halükarda cenaze namazı mutlaka kılınırdı. Ölen kadınsa tabütünun üzerine yeşil yazma bağlanır. Tabütün üzerine bırakılan halı ve kilim camiye bağışlanırdı.

Defin işlemi yapıldıktan sonra topluca cenaza sahibinin evine gidilirdi. Hoca Yasin-i şerif okur,taziye verilir. Ölü sahibine yakın kimseler burda kalır. Onların acılarına ortak olmaya çalışırlar.

Ölünün devrine oturma geleneği vardır. Ölen kişinin sağlığında yapmadığı veya eksik bıraktığı ibadetler için fitre dağıtılırdı. Taziye süresi üç gündür. Ölümün kırkıncı günü mevlit okutulur,davetlilere yemek ve helva ikram edilir. Elli ikinci gününde hatim indirilir.

Ölümden sonraki ilk dini bayram karalı bayram sayılır. Bayram günleri mezarlıklar ziyaret edilir.

ÖLÜM

Cenaze çıkan evde üç gün taziye yapılır. Kadınlar taziyeleri ölü evinde kabul ederken, erkekler taziyelerin bir yakınlarının evlerinde yaparlar.Taziyelerin yapıldığı üç gün süresince ölü evinde yemek pişirilmez. Yemekler komşu ve akrabalar tarafından getirilir.Ayrıca ölü evinin işleri de komşular tarafından yapılır. Taziyeye gelenler başsağlığı diledikten sonra merhumun ruhuna Fatiha okurlar,ölenin iyılıklerinden bahsedilir, cenaze sahiplerine sabırlar dilenir ve kalkılır.Cenazenin defnedilmesini takip eden ilk cuma günü de taziyeye gidilir. Bu cumada ayrıca mevlüt de okutulur.Kırkıncı güne kadar ise hergün Yasin-i Şerif okutulur.Kırkıncı gün yemek verilir, helvalar ikram edilir.Komşular,akrabalar davet edilir ve ölünün ruhu için ikramda bulunulur Daha sonra 52.gecede ölünün etinin kemiğinden aynlacağına inanılır ve bu ayrılmanın kolay olması için bu gece de Kur-an ve mevlüt okutulur.Ölünün defin işlemi imamların nezaretinde dini esaslara uygun olarak yapılır.İlçe merkezinde ölünün üstü salla örtüldükten sonra toprak atılır. Köylerde ise sal yerine tahta parçaları kullanılır.Ölünün elbiseleri evde bırakılmaz, fakirlere dağıtılır.Cenaze sırasında özellikle kadınlar yüksek sesle ağıt yakarlar. Bunlardan birkaç örnek vermekle yetiniyoruz.

Karayeri oydular

Gardaşımı koydular

Gardaşsm çok naziktir

Ağır sallar koydular

Ezrail eşiktedir

Çıkmıyor eşliktedir

Ezrail aman eyle

Körpesi beşiktedir

Mezarlık yolları ne yaman kesik

Artırdın derdimi etmedin eksik

Bin kuruşamsdsr bir kuru mektup

Gönder bir mektup da sürem yüzüme

back